Trek lukraak een keukenkastje open bij vrienden, in vakantiehuisjes of bij je ouders en je komt een klein doorzichtig potje tegen met een erg droog, niet bepaald kleurrijk mengsel van blaadjes en takjes. Het is geen vuurrode chili-olie, het zijn geen hippe zure sumakbessen of trendy geel kurkumapoeder – maar een mix die elke keuken desondanks verdient: Provençaalse kruiden.
Voordat je verder leest: snuffel thuis even aan je eigen potje Provençaalse kruiden. Ruikt het nog ergens naar? Hoewel specerijen en kruiden oneindig lang houdbaar lijken te zijn (is een leugen! Vaak tot maar één jaar na de oogstdatum), gaat de kwaliteit drastisch omlaag zodra ze verouderen anders dan een fles Nebbiolo of whisky, die met rijping alleen maar beter wordt.
Daarom heb je je neus nodig om te weten of je Provençaalse kruiden nog goed zijn, oftewel: lekker. Bewaar ze luchtdicht en buiten de zon, dan gaan ze een stuk langer mee.
Psst… De zomer smaakt naar Zuid-Frankrijk – en ons juni-nummer bewijst het. Van salade niçoise tot amandelcake uit Marseille: haal de Méditerranée in huis. Bestel het juni-nummer nu in onze shop.
Wat zijn Provençaalse kruiden?
Omdat Provençaalse kruiden net zo standaard zijn geworden in het kruidenrek als een potje kerrie, kan het geen kwaad om even terug te gaan naar de basis. Wat zit er eigenlijk in zo’n mix?
Zoals de naam verraadt, zijn het kruiden uit de Provence, Zuid-Frankrijk. De basis bestaat meestal uit tijm, marjolein, rozemarijn en bonenkruid, soms aangevuld met lavendel, oregano, basilicum, peterselie of salie.
Ook venkelzaad, dragon, kervel, laurier en zelfs lavas – beter bekend als maggiplant – zijn geen onbekende gasten. Komen die allemaal uit de Provence? Dat zou je denken, maar wat blijkt: álles mag erin, want de naam is niet beschermd.
Hoe gebruik je Provençaalse kruiden?
Met Provençaalse kruiden kan je veel, heel veel. Strooi ze royaal over aardappelpartjes voor ze de oven ingaan samen met een scheut olijfolie – en je hebt zonder moeite het lekkerste bijgerecht van de avond. Hetzelfde trucje werkt met zoete wortelgroenten zoals pastinaak, pompoen of winterwortel, waarbij de kruiden de zoetheid mooi in balans brengen.
In stoofschotels zijn ze eveneens onmisbaar. Ze doen het uitstekend in een Franse daube – een langzaam gegaarde runderstoofpot met rode wijn – maar ook in een lamsschouder met knoflook en tomaat, of een kippenstoofpot met olijven en kappertjes. De kruiden lossen als het ware op in de saus en geven het geheel die warme, kruidige diepte die je niet met één enkel kruid bereikt.
En dan zijn er nog de snelle toepassingen. Roer een theelepel door Griekse yoghurt of crème fraîche met wat knoflook en citroen, en je hebt in twee minuten een dip die het op elk borrelplankje goed doet. Of meng ze door reepjes flatbread met olijfolie voor warme toastjes uit de oven.
Je eigen blend
En dat is meteen het grote voordeel: je stelt de mix samen naar je eigen smaak. Hou je van een bloemige toon, voeg dan wat extra lavendel toe. Meer van pittig en hartig? Dan meer tijm en rozemarijn, misschien zelfs een geroosterd komijnzaadje.
De basis is eenvoudig: meng gelijke delen tijm, marjolein, rozemarijn en bonenkruid, en vul aan met wat je lekker vindt. Gebruik bij voorkeur gedroogde kruiden van goede kwaliteit – of nog beter: droog ze zelf door verse takjes een paar dagen ondersteboven te hangen op een droge, luchtige plek. Eenmaal gemengd bewaar je de mix in een luchtdicht potje, uit de zon.
Zodra je de kruidenmix gebruikt, verkruimel de kruiden dan eerst tussen je vingers of in de palm van je hand (of in een vijzel) voordat je ze toevoegt aan een gerecht: zo activeer je de essentiële oliën en proef je de frisse smaken des te beter.
Recepten uit ons eigen archief met de kruidenmix
Brioche is meestal zoet, maar Rutger maakt deze keer een hartige versie. Met Provençaalse kruiden, tapenade en ansjovis. Daar maak je wel indruk mee als borrelhapje!
naar recept
Met minder dan 10 ingrediënten en in een half uur tijd staat deze klassieker met een twist op tafel! De camembert smelt iets uit het vlees. Dat mag, want zo geeft de kaas smaak aan het braadvocht. Wil je liever alle camembert in het vlees houden, gebruik dan meer prikkers om het vlees goed af te sluiten.
naar recept
Lees ook: zo gebruik je dukkah, za’atar en sumak