13x fika – Zweedse zoetrecepten voor bij de koffie

Durf fika geen koffiepauze te noemen, want dan sla je de plank mis. In essentie drink je koffie en eet je iets lekkers tijdens de fika (niet heel anders dan een koffiepauze), maar de nadruk ligt veel meer op wat er níet is: werk, drukte en stress. Fika hoort een moment van ontspanning te zijn.

Kaffi, zo noemden de Zweden in de 19e eeuw liefkozend hun bakkie pleur. Draai je de letters in het woord om, als een anagram, dan krijg je fika. Het leuke aan fika is dat je het als zelfstandig naamwoord kunt gebruiken (tijd voor fika!) of actief als werkwoord (zin om te fika’en?).

Van een verbod op koffie

Koffie werd in Zweden geïntroduceerd mid 17e eeuw, maar raakte pas echt in trek een eeuw later – en dan eigenlijk alleen onder de hoge klasse die het zich konden veroorloven. Al snel wilde de Zweedse overheid het drinken van koffie aan banden leggen. Het was niet de opwekkende cafeïne waar ze voor vreesden maar de bijeenkomsten eromheen.

Koffie drinken werd gezien als een (mogelijk) gevaarlijke politieke activiteit: wie wist welke plannen tegen de monarchie er tijdens zo’n bijeenkomst werden gesmeed? Alsof je zonder koffie niet samen kunt komen… Het mocht allemaal niet baten, want in de 19e eeuw waren koffiehuizen dé plek waar mannen samenkwamen om het nieuws en de politiek van de dag te bespreken.

Naar fika met zeven koekjes

Voor vrouwen speelde de fika zich vooral thuis af, tijdens bijeenkomsten die kafferep werden genoemd. Dit waren gelegenheden met mooi linnen, porselein en een zorgvuldig samengestelde gastenlijst. De gastvrouw hoorde koffie te serveren met precies zeven verschillende soorten koekjes of gebak: niet zes (dat was te karig) en geen acht (dat was te patserig), maar exact zeven.

Hoewel fika tegenwoordig veel losser is dan de oude kafferep, blijft het diep verankerd in de Zweedse cultuur. Veel Zweden nemen dagelijks twee keer de tijd voor fika – vaak rond tien uur ’s ochtends en drie uur ’s middags – om even te pauzeren met koffie en iets lekkers.

Nu hoef je geen zeven koekjes op tafel te zetten (wie heeft tegenwoordig nog tijd voor?), maar met een of twee recepten uit deze lijst maak je het moment wel extra Zweeds.

Cinnamon & cardamom buns (kanelbullar & kardemummabuller)

Als we een lieveling mogen kiezen is het de kardemummabuller: het gevlochten Zweedse broodje dat precies kleverig en zoet genoeg is, met spikkels van de versgemalen kardemom, zo fris dat het lijkt alsof je door een Zweeds bos loopt. Althans, zo stellen we ons dat voor.

Ook heerlijk: Scandinavische cinnamon buns van Louise Hurst

Zweedse gemberkoekjes (pepparkakor)

In ons archief hebben we (nog) geen échte Zweedse gemberkoekjes, maar maak je zelf een mengsel met kaneel, gember, kardemom, kruidnagel, piment en wat gedroogde citroenschil en voeg je dat toe aan je koekje, dan kom je héél dicht in de buurt.

Zweedse tijgercake (tigerkaka)

Tijgercake, hoe gezellig klinkt dat?! De naam verwijst natuurlijk naar de strepen van een tijger, waarvan de vacht net zo gemarmerd is als deze luchtige cake.

Zweedse amandelcake (mandelkaka / toscakaka)

We willen je niks opleggen, echt niet, maar deze cake móét je maken!

Zweedse appelcake (äppelkaka)

Een cake om aan je repertoire toe te voegen! Zweedse appelcake is makkelijk en zit vol smaak door de toevoeging van kardemom aan de appels.

Zweedse specerijencake (Mjuk pepparkaka)

Verander ons boerencake recept in je eigen mjuk pepparkaka door flink te strooien met warme specerijen. Een mix van kaneel, gember, en kruidnagel is heel traditioneel.

Chocolate chip cookies met rogge

Een inkoppertje naast een dampende mok koffie.

Haverkoekjes (havreflarn)

Ook de Zweden doen aan haverkoeken, bak ze zelf voor bij je eigen fika met deze recepten:

Zweedse chocoladetaart (kladdkaka)

Probeer ook deze pistache & perzik buns van Louise Hurst